રમેશ મહેતા (Ramesh Mehta)

રમેશ મહેતા (૨૨ જૂન ૧૯૩૨ – ૧૧ મે ૨૦૧૨) એ ભારતીય અભિનેતા, હાસ્ય કલાકાર અને પાત્રલેખક હતા. તેમને ગુજરાતના “ચાર્લી ચેપ્લિન” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેમણે અનેક નાટકોમાં અભિનય કર્યો હતો અને ૧૯૦થી વધુ ગુજરાતી ફિલ્મોમાં કામ કર્યું હતું.

તેઓએ અનેક ગુજરાતી ફિલ્મોના સંવાદ અને પાત્ર લખ્યા હતા, જેમાં હસ્ત મેળાપ, જેસલ તોરલ, ઘૂઘટ, રાજા ભરથરી, હોઠલ પદમિની અને વાલો નામોરી જેવી લોકપ્રિય ફિલ્મોનો સમાવેશ થાય છે. તેમના અનોખા હાસ્યપ્રસ્તુતિના ઢબ અને પાત્રોની જીવંત અભિવ્યક્તિએ તેમને ગુજરાત ફિલ્મ જગતના ઐતિહાસિક હાસ્યનટ તરીકે સ્થિર કર્યા છે.

તેઓના યોગદાનને કારણે ગુજરાતી સિનેમાને નવી ઊંચાઈ મળી હતી અને તેઓ આજે પણ ગુજરાતી ફિલ્મપ્રેમીઓના દિલમાં જીવંત છે.

પ્રારંભિક જીવન

રમેશ મહેતા નો જન્મ નવાગામ (ગોંડલ નજીકનું એક ગામ, હાલ ગુજરાતમાં) ખાતે ગિરધરલાલ અને મુક્તાબહેનના ઘરમાં થયો હતો. તેમના પિતાની સાહિત્યમાં રસ હોવાથી તેમણે પણ નાટકો લખવા અને તેની રજૂઆત કરવી શરૂ કરી. જ્યારે તેઓ છ વર્ષના હતા ત્યારે નજીકના નાટ્ય જૂથે કરેલા નાટકમાં તેમણે અભિનય કર્યો હતો.

શાળાકીય જીવન દરમિયાન તેઓ સંસ્કૃત પુરાણો, અંગ્રેજી નાટકો અને ગુજરાતી સાહિત્યમાંથી ઉદ્ધૃતિઓ લઈને નાટકો માટે સંવાદ લખતા. તેમણે શરુઆતથી જ નાટ્યલેખનમાં કુશળતા દાખવી હતી. જયારે તેઓ ૧૭ વર્ષની વયના હતા ત્યારે તેમણે વિજયાગૌરી સાથે લગ્ન કર્યા, જે ગુજરાતી કવિ અમૃત ઘાયલની દૂરની સગર્ભાતિ હતી.

કારકિર્દી

૧૯૫૫માં, રમેશ મહેતાએ ઈરાની શેઠની નાટક કંપનીમાં જોડાણ કર્યું હતું. ત્યારબાદ તેમણે વધુ પગાર માટે સરકારી નોકરી સ્વીકારી હતી, પરંતુ નોકરી તેમને અનૂકૂળ લાગી નહીં. તેઓએ તે નોકરી છોડી દીધી અને પ્રથમ પુરાવા વાંચક તરીકે કામ કર્યું. ત્યારબાદ તેઓ મુંબઈ સ્થળાંતરિત થયા.

મુંબઈમાં માનસુખ જોશીની મદદથી તેઓ ઈન્ડિયન નેશનલ થિયેટરમાં જોડાયા, જ્યાં તેમને રૂ. ૧૦૦ માસિક પગાર મળતો. ત્યાં તેમણે “સૂડી વચ્ચે સોપારી” અને “હું એનો વર છું” જેવા નાટકો લખ્યા, જેના દ્વારા ગુજરાતી અભિનેત્રી અને નિર્માતા કલ્પના દિવાનની નજરમાં આવ્યા. કલ્પના દિવાને તેમને છ વર્ષ સુધી આશરો આપ્યો.

૧૯૬૯માં, જ્યારે ગુજરાતી ફિલ્મ હસ્ત મેળાપના લેખક ચતુરભુજ દોશી બીમાર હતાં, ત્યારે રમેશ મહેતાએ તેના માટે થોડા દૃશ્યો લખ્યા. તેઓના કામથી પ્રભાવિત થઈને તેમને સંપૂર્ણ સ્ક્રિપ્ટલેખક બનાવવામાં આવ્યા. તેમણે આ ફિલ્મમાં સહાયક પાત્ર પણ ભજવ્યું હતું.

૧૯૭૧માં રવિન્દ્ર દવેની ફિલ્મ જેસલ તોરલમાં હાસ્યનટના રૂપમાં અભિનય કર્યો, ત્યારે ફિલ્મના મૂળ હાસ્યનટ કૃષ્ણકાંત અકસ્માતમાં ઘાયલ થતા ફિલ્મ છોડવી પડી હતી. આ ભૂમિકા બાદ રમેશ મહેતાની હાસ્ય અભિનેતાની છબિ જમાઈ ગઈ અને તેમણે ૧૯૦થી વધુ ફિલ્મોમાં અભિનય કર્યો.

તેમણે ૨૨ ફિલ્મોના સ્ક્રિપ્ટ લખ્યા હતા, જેમાંથી કેટલીકમાં તેમને ક્રેડિટ પણ મળ્યો નહોતો. તેઓ સફળ હાસ્યનટ તરીકે સ્થાપિત થયા અને ફિલ્મ રેટીના રત્નમાં તેમનું નામ ક્રેડિટમાં દેખાતાં જ દર્શકો સીટીઓ મારતા, તેથી તેમને “સિટી સંભ્રાટ” તરીકે ઓળખવામાં આવવા લાગ્યા.

તેમની જોડી રજનીબાલા અને ત્યારપછી મંજરી દેસાઈ સાથે ખુબ લોકપ્રિય બની. દુઃખદ રીતે, મંજરી દેસાઈ એક અકસ્માતમાં અવસાન પામી, જ્યારે રમેશ મહેતા એ અકસ્માતમાંથી બચી ગયા હતા.

ફિલ્મો

મૃત્યુ

રમેશ મહેતાનું અવસાન ૧૧ મે ૨૦૧૨ના રોજ રાજકોટ સ્થિત તેમના નિવાસસ્થાને થયું હતું.

તેમની હાસ્યભરેલી ભુમિકાઓ અને ગુજરાતી ફિલ્મસૃષ્ટિમાં આપેલું યોગદાન આજે પણ યાદગાર બની રહ્યું છે.