પ્રાણલાલ ખરસાણી (Pranlal Kharsani)
પ્રાણલાલ ખરસાણી (૧૯ જૂન ૧૯૨૬ – ૨૦ મે ૨૦૧૬), સ્ટેજ નામે પી. ખરસાણી તરીકે ઓળખાતા, ગુજરાતી રંગભૂમિ, ફિલ્મ અને ટેલિવિઝનના પ્રસિદ્ધ અભિનેતા હતા.
જીવનચરિત્ર:
પ્રાણલાલ દેવજીભાઈ ખરસાણીનો જન્મ ૧૯ જૂન ૧૯૨૬ના રોજ ગુજરાતના કાલોલ નજીક ભટવાડા વિસ્તારમાં થયો હતો. તેઓ મુખ્યત્વે તેમના હાસ્યભર્યા પાત્રો માટે જાણીતા હતા, જોકે તેમણે વિવિધ પ્રકારના પાત્રો પણ ભજવ્યા હતા. તેમણે લગભગ ૬૦ વર્ષ સુધી રંગભૂમિ પર અને ૧૯૫૮ થી ૨૦૦૮ સુધી ફિલ્મોમાં અભિનય કર્યો હતો.
તેમણે આશરે ૧૦૦ જેટલી ગુજરાતી ફિલ્મો અને ટેલિવિઝન ધારાવાહિકોમાં તથા ૭૫ થી વધુ નાટકોમાં કામ કર્યું હતું. પી. ખરસાણી માત્ર અભિનેતા જ નહીં, પરંતુ લેખક, દિગ્દર્શક અને નિર્માતા તરીકે પણ રંગભૂમિમાં યોગદાન આપ્યું હતું.
તેઓના સ્મૃતિગ્રંથ “પી. ખરસાણી નો વેશ” જૂન ૨૦૧૫માં પ્રકાશિત થયા હતા, જેમાં તેમના જીવનના અનુભવો અને અભિનયયાત્રા વર્ણવાયા છે.
૨૦ મે ૨૦૧૬ના રોજ અમદાવાદમાં કિડનીના રોગના કારણે તેમનું નિધન થયું હતું.
તેમનું યોગદાન ગુજરાતી સાહિત્ય, નાટ્યસંસ્કૃતિ અને ફિલ્મ જગતમાં અવિસ્મરણીય રહી ચૂક્યું છે.
સન્માન અને પારિતોષિકો:
પી. ખરસાણીને તેમના લાંબા અને મહત્ત્વપૂર્ણ કારકિર્દી માટે અનેક પુરસ્કારો અને સન્માન મળ્યા હતા. ૧૯૫૫ થી ૧૯૫૭ સુધી, તેઓ સતત ત્રણ વર્ષ સુધી બોમ્બે રાજ્ય સરકારના શ્રેષ્ઠ અભિનેતા પુરસ્કારના પ્રાપ્તકર્તા રહ્યા. ત્યારબાદ ગુજરાત રાજ્ય સરકાર તરફથી તેમને ૧૯૮૯માં ગૌરવ પુરસ્કાર મળ્યો. ૧૯૯૬માં તેમને પંડિત ઓમકારનાથ ઠાકુર એવોર્ડ, ૧૯૯૭માં ગુજરાત ફિલ્મ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન તરફથી એવોર્ડ અને ૨૦૧૩માં અમદાવાદ મહાનગરપાલિકા દ્વારા જાહેર સન્માન પ્રાપ્ત થયું. ૨૦૧૬ના એપ્રિલમાં તેમને નટરાજ એવોર્ડથી પણ સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.
નાટકો
- પત્તા ની જોડ (૧૯૫૮)
- મલેલા જીવ
- પરણ્યા છતાં કુંવારા
- આરામ રાજ્ય (ભવાઈ)
- ચીઠ્ઠી
- પડદા પાછળ
- હું કઈક કરી બેઠીશ
- માફ કરજો, આ નાટક નહીં થાય
- અખિલ બ્રહ્માંડમાં એક તું સ્ત્રી ખરી
- પાંચ મિનિટ ની પરણેતર
- રંછોડે રણ છોડ્યું
- રાજાને ગમે તે રાણી
- મામાજી નો મોર્ચો
ફિલ્મો
- કલાપી (૧૯૬૬)
- માડી જયા નું મામેરું
- નારી તું નારાયણી
- લાખો ફૂલાણી
- વીર માંગદવાલો (૧૯૭૬)
- ગોરલ ગરસાણી
- નર્મદાને કાંઠે
- ભઠ્ઠીજી મહારાજ
- મેંના ગુર્જરી
- નસીબ ની બલિહારી
- પ્રીત પાંગરે ચોરી ચોરી
- ભવની ભવાઈ
